Asas Retroaktif pada Kasus Pelanggaran HAM (Perspektif Hukum Islam)
Abstract
The principle of retroactiveness in The Act, Number 26 in 2000 on Human Rights Jurisdiction provokes pros and cons. In one hand, severe violence against human rights is an extra ordinary crime that requires special treatment. On the other hand, retroactive legislation is against the principle of legality.In Islamic law, an act is considered a crime if it is proven by juridical evidences. An act is not considered a crime unless there is punishment for it. Therefore, every juridical decision adheres to the principle of legality that limits the extent of a law just for the future, not retroactive. According to most Muslim scholars, the principle of retroactiveness could be implemented if a new law is more just and humane without breaking the attainment of law ends. Implementation of the principle for severe violence against human rights is not allowed because it does not meet such requirement.
Downloads
References
‘Abd al-Qâdir ‘Awdah, al-Tasyrî’ al-Jinâ`î al-Islâmî: Muqâranah bi al-Qânûn al-Wadl’î (Beirut: Muassasah al-Risâlah, 1992).
‘Alî Ahmad al-Nadwî, al-Qawâ’id al-Fiqhiyyah (Damsyiq: Dâr al-Qalam, 1414 H/1994 M).
‘Alî al-Shâbûnî, Rawâi’ al-Bayân, Juz II (Beirut: Dâr al-Fikr, t.t.).
“Elsam dan YLBHI Tuntut Pengadilan HAM Aceh Berlaku Surut”, http://hukumonline.com, diakses tanggal 26 Agustus 2005.
“Kontras: Pelanggaran HAM di Aceh Berlaku Surut”, Tempo Interaktif, Kamis 18 Agustus 2005.
“Panglima TNI: Pelanggaran HAM di Aceh Jangan Berlaku Surut”, Tempo Interaktif, Kamis 19 Agustus 2005.
“Prokontra Asas Retroaktif dalam Hukum Pidana: Pertarungan Para Ahli”, http://hukumonline.com, diakses tanggal 16 Januari 2005.
Abû al-Hasan ‘Âlî bin Ahmad al-Naisâbûrî Al-Wâhidî, Asbâb al-Nuzûl (Kairo: Maktabah wa Mathba’ah al-Manâr, 1388 H/ 1968 M).
Abû al-Hasan ‘Alî bin Muhammad al-Âmidî, Al-Ihkâm fî Ushûl al-Ahkâm, Juz I, Tahqîq oleh Sayyid al-Jamîlî (Beirut: Dâr al-Kitâb al-‘Arabî, 1404 H).
Abû al-Husain al-Qusyairî Al-Naisabûrî Muslim bin al-Hajjâj, Shahîh Muslim, Tahqîq oleh Muhammad Fu‘âd ‘Abd al-Bâqî (Beirût: Dâr al-Ihyâ` al-Turâts al-‘Arabî, t.t.).
Ahmad Fathî Bahansî, al-‘Uqûbah fi al-Fiqh al-Islâmî (Beirût: Dâr al-Syurûq, 1403/1983).
___________, al-Siyâsah al-Jinâ’iyyah fî al-Syarî‘ah al-Islâmiyyah (Kairo: Maktabah Dâr al-‘Urûbah, 1357 H/1965 M).
Ahmad Hanafi, Asas-Asas Hukum Pidana Islam (Jakarta: Bulan Bintang, 1967).
Ahmad ibn Hanbal, Musnad Ahmad bin Hanbal (Mesir: Muassasah Qurthubah, t.t.).
Andi Hamzah, Asas-Asas Hukum Pidana (Jakarta: PT Rineka Cipta, 1991).
Djoko Soegianto, “Usaha untuk Mengenal Pengadilan HAM”, Makalah pada Pelatihan HAM bagi Calon Hakim dan Hakim Ad Hoc, dilaksanakan oleh Departemen Kehakiman dan HAM R.I., di Jakarta tanggal 4-10 Nopember 2001.
E. Y. Kanter dan S. R. Sianturi, Asas-Asas Hukum Pidana di Indonesia dan Penerapannya (Jakarta: Storia Grafika, 2002).
Fathurrahman Djamil, Filsafat Hukum Islam (Jakarta: Logos Wacana Ilmu, 1997).
Hendry Paolucci, Beccaria-On Crime and Punishment (Eagle Wood Clifts: Prentice-Hall, 1963).
Ismâîl ibn ‘Umar al-Damsyiqî Abu al-Fidâ‘ Ibn Katsîr, Tafsîr Ibn Katsîr (Beirût: Dâr al-Fikr, 1401 H).
Kompas, Sabtu 30 Maret 2002.
M. Quraish Shihab, Tafsir al-Mishbah: Pesan, Kesan, dan Keserasian al-Quran, Jilid II (Jakarta: Lentera Hati, 2000).
Mausû‘ah al-Hadîts al-Syarîf, CD ROM, Global Islamic Software Company, 1991-1997.
Muhammad Abû Zahrah, Al-Jarîmah wa al-‘Uqûbah fî Fiqh al-Islâmî (Mesir: Dâr al-Fikr al-’Arabî, t.t.).
___________, Ushûl al-Fiqh (Kairo: Dâr al-Fikr al-‘Arabî, 1966).
Muhammad bin ‘Îsya Abû ‘Îsa Al-Tirmidzî, Sunan al-Tirmidzî, Tahqîq oleh: Ahmad Muhammad Syâkir, dkk (Beirût: Dâr al-Ihyâ` al-Turâts al-‘Arabî, t.t.).
Muhammad bin Ahmad Abû ‘Abdillâh al-Qurthubî, Tafsîr al-Qurthubî, Juz X (Kairo: Dâr al-Sya‘ab, 1372).
Muhammad bin Ismâ’îl Abû ‘Abdillâh al-Bukhârî, Shahîh al- Bukhârî, (Beirût: Dâr Ibn Katsîr, 1408/1987).
Muhammad bin Jarîr bin Yazîd bin Khâlid Al-Thabarî, Tafsîr al-Thabarî (Beirût: Dâr al-Fikr, 1405).
Muhammad Salîm al-`Awwa, “The Basis Islamic Penal Legislation”, dalam The Islamic Criminal Justice System, ed. M. Cherif Bassiouni (London – Rome – New York: Oceana Publications, 1982).
Mukhtar Yahya dan Fatchurrahman, Dasar-Dasar Pembinaan Hukum Islam (Bandung: al-Maârif, 1993).
___________, “Kejahatan terhadap Kemanusiaan”, Makalah pada Pelatihan HAM bagi Hakim dan Hakim Ad Hoc, dilaksanakan oleh Departemen Kehakiman dan HAM R.I. di Jakarta tanggal 7 Nopember 2001.
___________, Prospek Pengaturan Pengadilan Hak Asasi Manusia (HAM) di Indonesia, Makalah pada Seminar Nasional Rancangan Undang-Undang tentang Pengadilan Hak Asasi Manusia, dilaksanakan oleh Direktorat Jenderal Hukum dan Perundang-undangan Departemen Hukum dan Perundang-undangan R.I. di Jakarta, tanggal 16 Februari 2000.
Muladi, “Asas Legalitas (Principle of Legality) dalam Kaitannya dengan Pengadilan Hak Asasi Manusia”, Makalah pada Seminar Nasional Rancangan Undang-Undang tentang Pengadilan Hak Asasi Manusia, dilaksanakan oleh Direktorat Jenderal Hukum dan Perundang-undangan Departemen Hukum dan Perundang-undangan R.I. di Jakarta, tanggal 16 Februari 2000.
Nagaty Sanad, The Theory of Crime and Criminal Responsibility in Islamic Law: Sharia (Chicago: Office of International Criminal Justice, 1991).
Osman ‘Abd al-Malik Al-Saleh, “The Right of the Individual to Personal Security in Islam”, dalam The Islamic Criminal Justice System, ed. M. Cherif Bassiouni (London-Rome-New York: Oceana Publications, 1982).
R. Sugandhi, K.U.H.P dengan Penjelasannya (Surabaya: Usaha Nasional, 1981).
Romli Atmasasmita, “Penerapan Hukum Pidana dan Asas Non-Retroaktif dalam Pemberantasan Korupsi”, http://www.transparansi.or.id, diakses tanggal 2 April 2005.
Sulaymân bin al-Asy’ats al-Sijistânî al-Azadî Abû Dâwud, Sunan Abî Dâwud, Tahqîq oleh Muhammad Muhyî al-Dîn ‘Abd al-Hamîd (Beirût: Dâr al-Fikr, tt.).
Taymour Kamel, “The Principle of Legality and Its Aplication in Islamic Criminal Justice”, dalam The Islamic Criminal Justice System, ed. M. Cherif Bassiouni (London-Rome-New York: Oceana Publications, 1982).
Copyright (c) 2009 Ulumuna

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.